İkizce deprem konutlarındaki adaletsizlik
Bugün köşemde, değerli okuyucularımla devletin üst seviyesinde vatandaşlarına yapılmak istenen yardım ve katkının, nasıl heba edildiğinden bahsetmek istiyorum.
Bunu dile getiriyorum çünkü netice olarak sonuçlar devletin en tepesine yansıyor. Oysa yukarıya her şeyin sütliman olduğu yansıtılıyor. Gerçek öyle mi? Buyurun okuyun, kararı siz verin.
06 Şubat 2023 depremi sonrası ülkemizin birçok şehrinde ölüm ve yıkım yaşandı. Bu felaketin hemen ardından Cumhurbaşkanımız tarafından yayımlanan kararnameler ile yaralar sarılmaya başlandı. Depremde evi yıkılan ya da ağır ve orta hasar gören vatandaşlar için birçok imkân getirildi. Bu kapsamda TOKİ eliyle konutlar yapılarak kura çekimiyle hak sahiplerine teslim edilmeye başlandı.
İşte bu noktada hakkaniyet ve adalet terazisi şaşmaya başladı. Hak sahibi olan tüm vatandaşlara teslim edilecek evlerin nerelere yapılacağı hususu, bu evler için hayati önem taşımaktaydı. Zira bu konutlarla yeni bir yaşam ve mekân oluşacak, şehre yakınlığı, zeminin sağlamlığı, fiziki şartlar, yapının sağlamlığı ve kullanışlılığı gibi kriterler tercih ve sürdürülebilirlikte önemli rol oynayacaktı.
Elbette bu konutlar arasında ekonomik farklılık olmamalıydı. Yer seçiminde uygun zemin ile birlikte kent sakinlerinin görüşü alınmalı, özellikle kent konseyi, sivil toplum örgütleri hatta halk oylaması ile halkın fikri doğrultusunda karar verilmeliydi. Bu hem daha isabetli olur hem de demokrasiye uygun bir yöntem olurdu.
Ne yapıldıysa yapıldı, binalar yükselmeye başladı. Birinci bölüm, ikinci bölüm; birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü etap gibi adlandırmalar yapıldı. Ancak birinci bölümde, şehre yakın ve düz arazi üzerine yapılanlarla; ikinci bölüm, üçüncü ve dördüncü etaplarda yapılanlar arasında dağlar kadar fark yaratıldı. Çünkü bu ikinci gruptaki binalara yaz günü bile ulaşmak sorunluyken, kışın kar, buz ve tipi altında ulaşım neredeyse imkânsız hâle gelecekti. Birinci bölümden oldukça uzak şehir merkezine 30 km uzaklıktaki dağ başına bu konutların yapılmasının mantığı nedir?
Uygun zemine sahip şehre yakın ve düz araziler varken neden buralar seçildi? Uygun ve elverişli arazi arayışına girilmeden, doğrudan bu bölgelerin seçilmesinin amacı ve hikmeti neydi acaba?
Bakanımız istediği kadar vilayete gelip sorunlarla ilgilensin, Cumhurbaşkanımız sık sık gelip süreci takip etsin; kimse bu konutların yapıldığı yerleri kendilerine gösterdi mi acaba? Sanmıyorum. Gösterseler ters teper, hiç kuşkusuz “Neden burası?” diye sorulur ve hesap verilmesi gerekirdi. Bunu bildikleri için göstermediler elbette.
Şimdi empati yapalım: Siz hak sahibisiniz. Kura sonucunda size çıkan konut şehre yakın, gayet güzel, çevresinde yaşam alanı var. Bir başkasına çıkan konut ise şehre 30 km uzakta, dağın başında, ulaşım ve güvenlik sorunu var. Çünkü komşu yok, olsa da çoğu Suriyeli veya Afganlı. Şimdi kim demez ki “Benim konutum şehir merkezindeydi, burası nereden çıktı?”
Bizzat Malatya İkizce mevkiindeki ikinci bölüm, üçüncü etap konutlarını gezip gördüm. Konutlar bomboş. Tek tük oturan var, onlar da yabancı uyruklu. Bu konutlara yerli halk taşınmaz, kiracı bulunmaz; boş kalmaya mahkûm. Birkaç yıl içinde kapılar, pencereler kırılır, dökülür, sökülür; binalar harabeye döner.
Kamu, adaletli davranmak ve hizmeti eşit şartlarda vatandaşına sunmak durumundadır. Kimisine destek, kimisine köstek olunmamalıdır. Taraflı bir uygulama ile farklılık yaratılmamalıdır. Kura ile de olsa asgari şartlar sağlanmalı, üst yönetimin çabaları boşa çıkarılmamalıdır.
Yetkililere sorsanız, savunacakları tez bellidir: “Yer beğendiremiyoruz.” Evet, beğendirmek sizin göreviniz! Kim size dedi gidin dağın başına ev yapın, milli serveti heder edin? Bu konut yapımının amacı ve gerekçesinden uzak hareket etmişsiniz. Vatandaşa lütuf gibi görmüşsünüz. Oysa vatandaş bu evlerin bedelini borçlanarak ödeyecek. Madem öyle, neden onu mağdur ediyorsunuz? Yer seçerken bu hassasiyetlere dikkat etseydiniz ne olurdu? Vatandaş feragatname vermek zorunda kalmasaydı.
Şimdi var görünen, aslında yok sayılan konutlar birkaç yıl içinde yıkılıp harabeye dönerse, işte o zaman böğrünüze taş basın.
Belki bu dünyada rahat edersiniz, ancak öbür tarafta vay hâlimize